Sukiennice

Sukiennice – centralny budynek krakowskiego Rynku Głównego to jedna z najbardziej rozpoznawalnych budowli Krakowa. Większości z nas kojarzy się ze Złotym Wiekiem XVI i rządami królów z dynastii Jagiellonów, kiedy to w ówczesnej stolicy – dzięki działalności mistrzów włoskich powstawały arcydzieła sztuki renesansowej. Trzeba jednak wiedzieć, że Sukiennice, to nie tylko renesans.

Początkowo Sukiennicy były po prostu dwoma rzędami kramów handlowych z uliczką pomiędzy nimi,  założonych w XIII w. z polecenia księcia Bolesława Wstydliwego. Następnie jeszcze w dobie gotyku kramy przekształcona w jedną, okazała budowlę, która spłonęła w roku 1555. Sławetnej przebudowy dokonali m.in. jan Maria Padovano, Santi Gucci oraz mistrz Pankracy. Najbardziej charakterystycznym elementem renesansowych Sukiennic jest attyka, czyli pionowa ścianka dachowa, zakrywająca dach właściwy. Attyka Sukiennic stała się wzorem nie tylko dla innych budowli na terenie Krakowa, ale i całego kraju, a nawet krajów ościennych. Miała ona nie tylko znaczenie dekoracyjne, ale jak najbardziej praktyczne – chodziło tu o osłonięcie dachu właściwego i zapobieganie przemieszczania się – w czasie pożaru – ognia z dachu na dach. Attykę sukiennic zdobią charakterystyczne maszkarony, pokraczne twarze ni to ludzi, ni to jakichś dziwacznych stworów. Niektórzy uważają, że były to portrety członków miejskiej rady…

Należy wszakże mieć na względzie, że arkadowe podcienia czyli kolejny bardzo charakterystyczny motyw architektoniczny Sukiennic, to już koniec wieku XIX – projekt architekta Tomasza Prylińskiego. Kapitele kolumn projektował sam Jan Matejko.

W krzyżu Sukiennic, przejściu prowadzącym z jednej strony Rynku na drugą, zawieszono osławiony nóż, którym wedle legendy jeden z budowniczych mariackich wież targany pychą i zawiścią zabił drugiego – swego rodzonego brata. Nóż jest autentycznie średniowieczny, prawdopodobnie przed wiekami słuzył do oszelmowywania złodziei, czyli do obcniania im uszu. Na samym środku krzyża Sukiennic warto spojrzeć pod nogi, by zobaczyć tablicę upamiętniającą lokacje miasta na prawie niemieckim w 1257 r.

Współczesne Sukiennice można z grubsza podzielić na trzy sekcje: parter, piętro i podziemia. Parter to naturalnie królestwo pamiątek i handlu ukierunkowanego głównie na potrzeby turystów.  Na piętrze znajduje się galeria malarstwa i rzeźby polskiej XIX wieku. Jest to historycznie pierwszy na ziemiach polskich budynek Muzeum Narodowego (1879 r.). Można tu oglądać m.in. monumentalne malarstwo Jana Matejki. W 2010 r. galeria została ponownie udostępniona po 4 latach remontu. A podziemia to przesławne już muzeum – oddział Muzeum Historyczne Miasta Krakowa, zwane popularnie podziemiami Rynku.

Warto wiedzieć, że nazwa „Sukiennice” pochodzi od sukna, jednego z podstawowych towarów jakie można było tutaj zakupić. Sukno to materiał wełniany wytwarzany w specjalny sposób, dziś rzadko używany, ale możemy go zobaczyć np. na stołach bilardowych lub też na wystawie w podziemiach Rynku, gdzie zrekonstruowany jest kram sukienny.